Bu videoda Pir Haydar Boğa, Alevilikte deyiş, nefes ve gülbenklerin taşıdığı merkezi önemi ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Pir, Alevi felsefesinin etik kodlarının, kozmolojik yapısının, inanç söylemlerinin ve toplumsal düzeninin bu sözlü formlar aracılığıyla aktarıldığını; Alevi yolunun temel ilkelerinin deyişler ve nefesler içinde işlendiğini vurgulamaktadır. Anlatı, Alevi inanç dünyasında sözlü kültürün yalnızca bir ifade biçimi değil, kolektif hafızayı ve yol bilgisini taşıyan temel bir aktarım zemini olduğunu göstermektedir.
Pir Haydar Boğa, deyiş ve nefeslerin yüzyıllar boyunca sözlü kültür yoluyla aktarılması sayesinde Alevi toplumunun kolektif aklının, duygu dünyasının ve anlam evreninin inşa edildiğini ifade etmektedir. Bu metinlerin, tarihsel olayları, inanç kodlarını ve toplumsal deneyimleri bir arada taşıyarak Alevilere yol gösterdiğini; geçmişten bugüne uzanan bir süreklilik içinde Alevi tarihini ve felsefesini canlı tuttuğunu örneklerle açıklamaktadır.
Videoda Pir, Aleviliği bir “kadim kült” olarak tanımlamakta ve bu kadim yapının özellikle Dersim Aleviliği (Raa Haqi) geleneğinde doğayla kurulan ilişki üzerinden şekillendiğini belirtmektedir. Bu bağlamda sabah güneşine yapılan dualardan örnekler vererek, nefeslerin, deyişlerin ve duaların Alevi inanç kodlarını nasıl somutlaştırdığını açıklamaktadır. Pir, Kırmancki bir güneş duasını seslendirmekte; ardından bu duayı Türkçe olarak açıklayarak Raa Haqi geleneğinin felsefi arka planını görünür kılmaktadır.
Pir Haydar Boğa’nın anlatımı, Dersim Raa Haqi geleneğinde kutsal doğa anlayışının merkezi rolünü vurgulamakta; dağ, güneş, su ve tabiat unsurlarının inanç dünyasıyla nasıl iç içe geçtiğini ortaya koymaktadır. Pir, bu geleneği İbrahimî dinlerle ilişkilendirmeden, doğayla bütünleşik bir inanç sistemi olarak ele almakta ve Aleviliğin kadim, yerel ve özgün karakterini açık biçimde ifade etmektedir. Bu yönüyle video, Alevi sözlü kültürünün felsefi, kozmolojik ve etik boyutlarını bütünlüklü biçimde anlamak açısından son derece öğretici bir anlatı sunmaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
