Bu videoda Pir Haydar Boğa, Alevilikte “kurban” ritüellerini ve kurban fenomenini çok katmanlı bir inanç ve anlam çerçevesi içinde ele almaktadır. Pir, kurbanın ne olduğu, hangi zamanlarda ve hangi niyetlerle sunulduğu, kurbanın sembolik ve kozmolojik anlamlarının neler olduğu gibi temel sorular etrafında kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır.
Anlatıda, Alevi inanç dünyasında kurbanla doğrudan ilişkili olan “nefsi tığlamak”, “elma gülbankı” ve “lokma gülbankı” gibi kavram setleri ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır. Pir Haydar Boğa, bu kavramların yalnızca ritüel pratikler değil; aynı zamanda Alevi kozmolojisinde insanın kendisiyle, toplumla ve Hak ile kurduğu ilişkinin sembolik ifadeleri olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda verilen gülbank örnekleri, anlatımı somutlaştıran son derece kıymetli sözlü kültür verileri sunmaktadır.
Videoda kanlı kurban ve kansız kurban ayrımı üzerinde özellikle durulmaktadır. Pir, Alevilikte kurbanın yalnızca kanlı bir sunu olarak anlaşılmadığını; niyaz, lokma, elma gibi kansız kurbanların da en az kanlı kurban kadar merkezi bir yere sahip olduğunu açıklamaktadır. Niyazın yağlı ekmek olarak ritüel bağlamda taşıdığı anlam, paylaşım, rızalık ve topluluk bilinciyle ilişkilendirilmektedir.
Pir Haydar Boğa ayrıca, Alevilikte “can” kavramı ile “rızalık” anlayışının kurban fenomeniyle nasıl iç içe geçtiğini ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Kurbanın, bireysel bir adaktan ziyade, rızaya dayalı kolektif bir paylaşım ve Hak ile kurulan sembolik bir ilişki alanı olduğu vurgulanmaktadır. Lokma gülbankı ve kurban gülbankı örnekleri üzerinden, kanlı ve kansız kurbanların Alevi ritüel evrenindeki tamamlayıcı rolleri bütünlüklü biçimde ortaya konmaktadır.
Bu yönüyle video, Alevilikte kurban ritüellerini yalnızca folklorik ya da pratik bir unsur olarak değil; kozmoloji, etik, rızalık ve toplumsal ilişkiler ağı içinde merkezi bir inanç fenomeni olarak ele almakta ve son derece önemli etnografik ve sözlü tarih verileri sunmaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
