Xızır (Hızır), Kırmancki Deyiş, Dersim Aleviliği (Raa Haqi)

Bu videoda Pir Ahmet Karabulut, Dersim Alevi (Raa Haqi) geleneğinde Xızır’ın taşıdığı merkezi kozmolojik, etik ve toplumsal rolleri ele almaktadır. Pir, Xızır’ın yalnızca bir “yardımcı” ya da “zor zamanların eri” olarak değil, Dersim Aleviliğinin zahiri ve batıni gerçekliklerini birbirine bağlayan çok katmanlı bir varlık olarak konumlandığını vurgulamaktadır. Raa Haqi yolunda Xızır; varoluşun sürekliliği, toplumsal dayanışma, ahlaki doğruluk, zaman-mekân algısı ve insan–doğa ilişkisi gibi alanlarda belirleyici bir rehberlik figürü olarak görülmektedir.

Videonun en özgün bölümünde Pir Ahmet Karabulut, Kırmancki (Zazaki) bir deyişi seslendirerek Xızır kültünün Dersim Aleviliği içindeki anlam evrenini doğrudan kendi ana dilinden yorumlamaktadır. Pir, bu deyiş aracılığıyla Xızır’ın Raa Haqi kozmolojisindeki konumunu; teolojik göndermelerini, etik kodlarını, sosyal örgütlenmeye yansıyan yönlerini ve talip–pir ilişkilerindeki sembolik işlevlerini açıklamaktadır. Bu anlatım, Dersim Aleviliğini içeriden, dilsel ve kavramsal özgünlüğü korunmuş bir perspektiften anlamak isteyen araştırmacılar için son derece kıymetli bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Pir, Kırmancki dile getirdiği bu deyişi takip eden bölümde ayrıntılı biçimde yorumlamakta; dizelerin taşıdığı batıni katmanları ve Raa Haqi inanç sistemindeki yansımalarını tartışmaktadır. Böylece video, hem Dersim Alevi mitopoetik hafızasını hem de Xızır kültünün toplumsal ve ruhani işlevlerini birinci ağızdan belgeleyen özgün bir sözlü tarih kaydı sunmaktadır.

Bu kayıt, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.

Nach oben scrollen

2025 © Alevi Ansiklopedisi
Tüm Haklarımız Saklıdır.

[working_gallery]