Bu videoda Pir Haydar Boğa, Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) önemli kavramlardan biri olan Herd-u Dewreş (derviş toprağı / derviş yurdu) anlayışını, Kırmancki (Zazaki) deyişler, dualar, nefesler ve gülbenkler eşliğinde ayrıntılı biçimde açıklamaktadır. Pir, bu kavramın yalnızca mekânsal bir aidiyeti değil; inanç, yol ve kozmolojiyle iç içe geçmiş çok katmanlı bir anlam dünyasını ifade ettiğini ortaya koymaktadır.
Anlatıda özellikle Kırmancki dilinin Raa Haqi inanç dünyasındaki merkezi rolü vurgulanmaktadır. UNESCO tarafından tehdit altındaki diller arasında sınıflandırılan Kırmancki’nin, Dersim Aleviliğinde yalnızca bir iletişim aracı değil; sembolik, imgesel ve batıni anlamları taşıyan temel bir inanç dili olduğu örneklerle gösterilmektedir. Pir Haydar Boğa, deyişler ve dualar aracılığıyla bu dilin Raa Haqi kozmolojisinde nasıl özgün bir anlam bağlamı kurduğunu açıklamaktadır.
Video boyunca Pir, Raa Haqi kozmolojisinde Xızır, Duzgı ve Munzur gibi “wayir” kategorisinde yer alan figürleri örnekleyerek, Herd-u Dewreş kavramının kutsal mekânlar, kutsal varlıklar ve doğayla kurulan ilişki içinde nasıl anlam kazandığını ele almaktadır. Bu figürlerin, Dersim kutsal coğrafyasında hem zahir hem batın boyutlarıyla nasıl eğleştiği, Kırmancki sözlü kültür üzerinden görünür kılınmaktadır.
Pir Haydar Boğa’nın anlatımı, Herd-u Dewreş kavramının Raa Haqi geleneğinde yol, hizmet, aidiyet ve kozmolojik süreklilikle nasıl bağlantılı olduğunu çok yönlü bir bağlam içinde ortaya koymaktadır. Bu yönüyle video, Dersim Aleviliğinde kavramların, dilin ve kutsal coğrafyanın birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini; inanç bilgisinin sözlü kültür aracılığıyla nasıl taşındığını ve derinleştirildiğini anlamak açısından son derece öğretici bir içerik sunmaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
