Bu videoda Pir Haydar Boğa, Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) Gağan ritüellerini ve bu ritüeller kapsamında geçmişte icra edilen, ancak bugün geleneksel formuyla büyük ölçüde pratiği sona ermiş olan Khal u Fatık seyirlik oyununu, çocukluk ve gençlik dönemine ait kişisel anılarından hareketle ayrıntılı biçimde açıklamaktadır. Anlatı, söz konusu ritüel ve oyunların yalnızca eğlence ya da folklorik unsurlar değil; kolektif hafızayı, mevsimsel döngüyü ve kozmolojik zamanı düzenleyen önemli pratikler olduğunu ortaya koymaktadır.
Pir Haydar Boğa, Dersim Alevi geleneğinde “üç aylar” olarak bilinen ve Aralık–Mart dönemine denk gelen ritüel periyodunda Gağan’ın taşıdığı kozmolojik ve sembolik anlamları ele almaktadır. Bu dönemin, doğa döngüsü, zaman algısı ve toplumsal yeniden kurulum açısından merkezi bir eşik oluşturduğu; Gağan ritüellerinin bu eşikte toplumsal ve inançsal sürekliliği sağladığı vurgulanmaktadır.
Video kapsamında Pir, aynı ritüel takvimi içinde yer alan Hewtemal ve Kara Çarşamba gibi Alevi takviminin önemli günlerine de değinmektedir. Bu günlerin, Dersim Aleviliğinde mevsimsel geçişleri, doğayla kurulan ilişkiyi ve toplumsal dayanışmayı simgesel düzeyde nasıl yapılandırdığı açıklanmaktadır. Pir Haydar Boğa’nın anlatımı, bu ritüellerin geçmişte köy yaşamı içinde nasıl icra edildiğini ve günümüzde hangi yönleriyle dönüşüme uğradığını görünür kılmaktadır.
Bu yönüyle video, Dersim Raa Haqi Aleviliğinde Gağan ritüellerini ve onlara eşlik eden pratikleri, sözlü kültür ve kişisel hafıza üzerinden okuyarak, Alevi inanç takviminin kozmolojik ve sembolik derinliğini anlamak açısından son derece öğretici bir içerik sunmaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
