Hakka Uğurlama – Alevilikte Ölüm – Devriye – Dardan İndirme

Bu videoda Pir Ahmet Karabulut, Alevilikte ölüm fenomenini – daha doğrusu ölümün olmadığı bir inanç evrenini – kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. Pir, Alevi inancında “ölüm” kavramının bulunmadığını, “Hakk’a uğurlama” ya da “sırlama” kavramlarının canın sürekli devr-i daimi ve varoluşun kesintisiz dönüşümünü ifade ettiğini açıklamaktadır. Böylece “devri daim olsun” sözünün arkasında yatan batıni anlam, Zahir ve Batın dünyalar arasındaki geçişin kozmolojik boyutlarıyla birlikte yorumlanmaktadır.

Pir Ahmet Karabulut, Alevilerin neden “cenaze” kavramını kullanmadığı, neden “cenaze namazı” olmadığı gibi yaygın sorulara da bu bütünlüklü çerçevede yanıt vermektedir. Hakk’a uğurlama erkânının, canın bir hâlden başka bir hâle geçişi olarak anlaşılması gerektiğini; bu ritüelin Alevi kozmolojisinde hem etik hem ontolojik bir karşılık taşıdığını ifade etmektedir. Bu bağlamda ölüm, bir son değil, varlığın yeni bir düzleme taşınmasıdır ve cemaatin bu geçişi ritüel bir sorumluluk bilinciyle karşılaması Alevi yolunun temel ilkelerinden biridir.

Pir, videoda ayrıca Alevi inanç pratiğinde merkezi bir yere sahip olan “dardan indirme” erkânını da ayrıntılı biçimde açıklamaktadır. Musahiplik ilişkisi bağlamında şekillenen bu ritüelde, zahir dünyadan ayrılan canın musahibi — onun ahiret kardeşi — cemaat huzurunda dara durur; ayrılan canın toplumsal, ekonomik, ahlaki tüm sorumluluklarını üstlenir ve onun adına hesap verir. Bu uygulama, Alevi toplumsal yapısında adalet, rıza, sorumluluk ve dayanışmanın nasıl teolojik bir zeminde kurulduğunu görünür kılmaktadır. Pir, bu ritüelin günümüz modern yaşamında kaybolmaya yüz tutmuş olmasına rağmen tarihsel ve teolojik önemini vurgulamakta ve detaylarıyla kayıt altına alınmasını sağlamaktadır.

Videonun ilerleyen bölümünde Pir Ahmet Karabulut, musahiplik, kirvelik ve ikrar kavramlarını da ele alarak Alevi toplumunun etik-ekonomik dokusunu oluşturan dayanışma biçimlerini ve “düşkünlük–rızalık–sorumluluk” eksenli ahlaki ekonomiyi açıklamaktadır. Böylece video, Alevilikte ölüm, toplumsal sorumluluk, ritüel düzen ve etik ilkeler arasındaki bütünlüklü ilişkiye ışık tutan özgün bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Bu kayıt, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.

Nach oben scrollen

2025 © Alevi Ansiklopedisi
Tüm Haklarımız Saklıdır.

[working_gallery]