Bu videoda Pir Ecevit Emre, Alevilikte sözlü geleneğin merkezi rolünü ve Aleviliğin bütün gövdesiyle nasıl sözlü bir kültürel-inanç geleneği olarak varlığını sürdürdüğünü kapsamlı biçimde ele almaktadır. Pir, Alevi inanç dünyasında bilginin, öğretinin ve toplumsal hafızanın esas olarak sözlü aktarım yoluyla kuşaktan kuşağa taşındığını vurgulamaktadır.
Anlatıda deyiş, nefes, gülbenk, mersiye ve duvaz gibi sözlü aktarım biçimlerinin tarihsel ve işlevsel önemi ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır. Pir Ecevit Emre, “Alevi deyişleri hafızadır” ve “nefesler hakikatimizdir” ifadeleriyle, bu sözlü formların Alevi felsefesini, etiğini, teolojisini, kozmolojisini ve toplumsal kurallarını bir bütün olarak taşıdığını belirtmektedir. Bu bağlamda deyişler ve nefesler, Alevi kolektif aklını ve bilgisini aktaran temel bilgi biçimleri olarak ele alınmaktadır.
Pir, bu nedenle Alevi geleneğinde deyişlere ve nefeslere “konuşan Kur’an” da denildiğini hatırlatmaktadır. Alevilerin, bu sözlü metinlerde Batınî mesajların bulunduğuna inandıkları; anlatıların zahiri anlamlarının ötesine geçerek özünü kavramaya çalıştıkları ifade edilmektedir. Pir Ecevit Emre, Daimî’den aktardığı deyişler üzerinden bu Batınî anlam dünyasının nasıl okunabileceğini somut örneklerle açıklamakta; bir deyişi adım adım yorumlayarak bu yöntemi görünür kılmaktadır.
Videoda ayrıca Alevi sözlü geleneğini şekillendiren ve yüzyıllara yayılan güçlü bir hafıza bırakan yol ulularına değinilmektedir. Pir Sultan Abdal, Şah Hatayi, Kul Himmet, Virani, Nesimi, Yemini, Kaygusuz Abdal, Yunus Emre, Mahzuni Şerif, Aşık Sulari ve daha birçok ozan ve pirin bıraktığı mirasın, Alevi kolektif belleğinin temel taşlarını oluşturduğu vurgulanmaktadır. Bu miras, yalnızca yaşanmış deneyimlerin ve tarihsel tecrübelerin değil; aynı zamanda Alevi teolojisinin, kozmolojisinin, etiğinin ve ahlak anlayışının da taşıyıcısıdır.
Bu yönüyle video, Alevi kolektif aklının, hafızasının ve duygular dünyasının nasıl oluştuğunu; nasıl aktarıldığını ve gündelik hayatta nasıl işlediğini anlamak açısından son derece önemli bir perspektif sunmaktadır. Alevilikte sözlü geleneğin kurucu rolünü görünür kılan bu anlatı, kıymetli etnografik ve düşünsel veriler içermektedir.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
