Jiare ve Xızır: Raa Haqi’de Kutsal Mekânlar
Not: Bu kayıt Almanca çekilmiştir.
Bu videoda Pir Müslüm Aktar, Dersim Aleviliğinde, yani Raa Haqi inanç dünyasında jiareler üzerine konuşmaktadır. Jiareler kutsal mekânlardır. Türkçede çoğu zaman “ziyaret” olarak adlandırılmaktadır. Raa Haqi içinde dağlar, göller, nehirler, kaynaklar, ağaçlar, kayalar, mağaralar, mezarlar ve yabani hayvanlar gibi pek çok farklı yer ve varlık kutsal kabul edilebilmektedir. Bu mekânlar yalnızca güzel doğa alanları değildir. Manevi bir anlam taşımaktadır. İnsanları Hak ile, atalarla, Ocaklarla ve Dersim’in tarihiyle ilişkilendirmektedir.
Pir Müslüm Aktar, Raa Haqi içinde kutsal mekânların dinî yaşamın önemli bir parçası olduğunu açıklamaktadır. İnsanlar bu mekânları ziyaret eder, buralarda dua eder, adaklar sunar, korunma diler; şifa, güç veya yol göstericilik arar. Jiareler aynı zamanda hafıza mekânlarıdır. Hikâyeleri, inanç bilgisini ve kolektif deneyimleri taşımaktadır. Bu nedenle Dersim’de dağlar, sular, taşlar, ağaçlar ve mezarlar yalnızca coğrafi unsurlar değildir. Bunlar yaşayan bir kutsal coğrafyanın parçalarıdır. Bu kutsal coğrafya, Raa Haqi içinde din, doğa, hafıza ve topluluğun ne kadar iç içe geçtiğini göstermektedir.
Videoda Pir Müslüm Aktar ayrıca Kerbela ve Xızır üzerine de konuşmaktadır. Kerbela, Aleviler için acının, hafızanın ve haksızlığa karşı ahlaki duruşun merkezi bir yeridir. Xızır ise Alevi inancında önemli bir koruyucu figürdür. Zor zamanlarda ortaya çıkar, insanlara yardım eder ve yollarla, sularla, dağlarla ve kutsal mekânlarla ilişkilendirilir. Pir Müslüm Aktar bu örnekler üzerinden jiarelerin yalnızca yerel mekânlar olmadığını göstermektedir. Onlar daha geniş bir Alevi kozmolojisinin parçasıdır. Bu nedenle video, Raa Haqi içinde kutsal mekânların, doğanın, hafızanın, Kerbela’nın ve Xızır’ın anlamına dair önemli bir bakış sunmaktadır.
Bu kayıt, 18 Nisan 2026 tarihinde Frankfurt yakınlarındaki Ginsheim-Gustavsburg’da, Alevitische Gemeinde und Cemevi e.V.’de (Lange Streng 12, 65462 Ginsheim-Gustavsburg), Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
Bu videoda Pir Müslüm Aktar, Dersim Aleviliğinde, yani Raa Haqi inanç dünyasında jiareler üzerine konuşmaktadır. Jiareler kutsal mekânlardır. Türkçede çoğu zaman “ziyaret” olarak adlandırılmaktadır. Raa Haqi içinde dağlar, göller, nehirler, kaynaklar, ağaçlar, kayalar, mağaralar, mezarlar ve yabani hayvanlar gibi pek çok farklı yer ve varlık kutsal kabul edilebilmektedir. Bu mekânlar yalnızca güzel doğa alanları değildir. Manevi bir anlam taşımaktadır. İnsanları Hak ile, atalarla, Ocaklarla ve Dersim’in tarihiyle ilişkilendirmektedir.
Pir Müslüm Aktar, Raa Haqi içinde kutsal mekânların dinî yaşamın önemli bir parçası olduğunu açıklamaktadır. İnsanlar bu mekânları ziyaret eder, buralarda dua eder, adaklar sunar, korunma diler; şifa, güç veya yol göstericilik arar. Jiareler aynı zamanda hafıza mekânlarıdır. Hikâyeleri, inanç bilgisini ve kolektif deneyimleri taşımaktadır. Bu nedenle Dersim’de dağlar, sular, taşlar, ağaçlar ve mezarlar yalnızca coğrafi unsurlar değildir. Bunlar yaşayan bir kutsal coğrafyanın parçalarıdır. Bu kutsal coğrafya, Raa Haqi içinde din, doğa, hafıza ve topluluğun ne kadar iç içe geçtiğini göstermektedir.
Videoda Pir Müslüm Aktar ayrıca Kerbela ve Xızır üzerine de konuşmaktadır. Kerbela, Aleviler için acının, hafızanın ve haksızlığa karşı ahlaki duruşun merkezi bir yeridir. Xızır ise Alevi inancında önemli bir koruyucu figürdür. Zor zamanlarda ortaya çıkar, insanlara yardım eder ve yollarla, sularla, dağlarla ve kutsal mekânlarla ilişkilendirilir. Pir Müslüm Aktar bu örnekler üzerinden jiarelerin yalnızca yerel mekânlar olmadığını göstermektedir. Onlar daha geniş bir Alevi kozmolojisinin parçasıdır. Bu nedenle video, Raa Haqi içinde kutsal mekânların, doğanın, hafızanın, Kerbela’nın ve Xızır’ın anlamına dair önemli bir bakış sunmaktadır.
Bu kayıt, 18 Nisan 2026 tarihinde Frankfurt yakınlarındaki Ginsheim-Gustavsburg’da, Alevitische Gemeinde und Cemevi e.V.’de (Lange Streng 12, 65462 Ginsheim-Gustavsburg), Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
Görüşmeyi Yapan
- Dr. Ahmet Kerim Gültekin
