ÖNE ÇIKANLAR
Tevhidler ve Münacatlar Üzerine Genel Bir İnceleme
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı, İslâmiyet’in kabulüyle birlikte şekillenen, yüzyıllar boyunca hem ibadet hem de estetik bir ifade aracı görevi gören köklü bir gelenektir. İslâm dininin zaman...
Apsu (Abşu, Avsu)
“Apsu” (Kırmanckî/Kurmancî: Avsu, Abşu, Absu), Dersim inanç sisteminde koruma, arınma ve şifa işlevi taşıyan ritüel bir uygulamadır. Apsu; Kırmancki’de apsu kerdene, Kurmanci’de ise apsu kırın,...
Alevi Çalışmaları: Alanın Gelişimine Kısa Bir Bakış
Bu metin, 19. yüzyıl ortalarından itibaren kronolojik sırayla Alevi Çalışmaları alanına yapılmış en önemli katkıları içeren açıklamalı bir bibliyografya sunmaktadır. Aleviliğe bir din olarak (olumlu)...
Bext (Baht)
Bext (Türkçe’de Baht), Raa Haqi inancında Haq’ın insana verdiği otuz özellikten biri olup evlilikte “hayırlı eş” dileğini ve merhamet, doğruluk, bağlılık, koruma ve affedicilik gibi...
Kadıncık Ana
Kadıncık Ana, Alevi-Bektaşi-Kızılbaş inançlarında özellikle Hacı Bektaş Veli ile ilişkilendirilen, başta 15. yüzyılda kaleme alınan Hacı Bektaş Veli Velayetnamesi olmak üzere menkıbevi anlatılar, sınırlı tarihsel...
Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) İnanç Takvimi: Gağan, Xızır/Hızır, Kara Çarşamba ve Hawtemal/Heftemal
Bu madde, Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) inanç takvimini oluşturan kutsal gün ve dönemleri—başta Gağan, Hızır, Kara Çarşamba ve Hawtemal/Heftemal olmak üzere—etnografik veriler, sözlü anlatılar ve...
Xızır'ın (Hızır'ın) Kutsal Davarı (Dersim'in Kutsal Dağ Keçileri)
Kürt Alevi geleneklerinde dağ keçileri, yerel kozmolojilerde Xızır ve diğer mekânsal koruyucularla ilişkilendirilen kutsal varlıklar olarak kabul edilmektedir. Uzun süre boyunca avlanmaları pratik edilmiş olmakla...
Pir Sultan Abdal’ın Deyişlerinde Duygu Sosyolojisi ve Kolektif Hafıza
Pir Sultan Abdal 16. yüzyılda yaşamış Alevi geleneğinin en önemli ozanlarından biridir. Deyişleri yüzyıllardır Alevi toplumunun kolektif hafızasında merkezi bir yer tutmakta ve kuşaktan kuşağa...
Seyyid Seyfeddin (Piri Sevdin) Ocağı
Seyyid Seyfeddin Ocağı (yerel adıyla Piri Sevdin Ocağı), Tunceli’nin (Dersim) Pertek ilçesinde yüzyıllardır faaliyet gösteren Alevi ocaklarından biridir. Akademik literatürde yeterince ele alınmamış olması nedeniyle...
Gadir Hum Bayramı ve Kolektif Hafıza
Çalışma, Arap Alevilerin en önemli bayramı olan Gadir Hum Bayramı’nı, Maurice Halbwachs’ın kolektif hafıza kuramı çerçevesinde ele almaktadır. Çalışmada bayramın tarihsel ve teolojik arka planına...
Soykırım
Soykırım, farklı olay bağlamlarına çeşitli nedenler ve bakış açılarından (hukuki, ahlaki, analitik, aktivist) uygulanmış bir kavramdır. Merkezinde, şiddet uygulayan aktörler tarafından tanımlanmış bir grubun kasıtlı...
Ağaç Kültü: Kutsal Ağaçlar ve Dilek Ağaçları
Ağaç kültü; tekil ağaçların, ağaç topluluklarının ya da kutsal korulukların kutsanması ve onlara yönelik saygı pratiklerini ifade etmektedir. Bu ağaçlar, kimi zaman mitolojik varlıkların bizzat...
YOL ÖNDERLERİNİN DİLİNDEN ALEVİLİK
Ağuçan Ocağı – Pir Cemal Cenan
Bu videoda Pir Cemal Cenan, Ağuçan Ocağı’na mensup bir Ocak üyesi ve aktif bir pir olarak, yüzlerce yıldır Ocak içinde sözlü kültür yoluyla aktarılagelen anlatılardan...
Derviş Cemal Ocağı – Pir Haydar Boğa
Bu videoda Pir Haydar Boğa, Dersim Aleviliği (Raa Haqi) geleneğinde önemli Ocaklardan biri olan Derviş Cemal Ocağını son derece ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Pir, Ocağın...
Alevilikte Ölüm ve Devriye, Hakikat, Sır, Alevi Kozmolojisi, Çar Anasır, Kalu Bela – Pir Ecevit Emre
Bu videoda Pir Ecevit Emre, Alevilikte “ölüm” fenomeninin nasıl anlaşıldığını ve Alevi kozmolojisi içindeki yerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Pir, Alevi inanç dünyasında varoluşun dört...
Cenaze Erkânında Dua, Hitap ve Anlatılar (Kırmancki/Zazaki)
Bu videoda Pir Hasan Hayri Şanlı, cenaze erkânında okunan şiir, dua ve sözlü hitapları kendi dili olan Kırmanckî (Zazakî) ile aktarmaktadır. Video, cenazede okunmak üzere...
Dersim Aleviliğinde (Raa Haq) Ocak Hanelerin Taliplere Hizmeti, Ocak Hanelerde Kadınların Rolü
Bu videoda Ana Didar Cenan, Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) Ocak hanelerinin taliplere sunduğu hizmetleri, içeriden ve ayrıntılı bir biçimde aktarmaktadır. Ocak hanelerinin talipleri nasıl karşıladığı,...
Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) Kureyş ve Duzgı, Kırmancki Deyiş ve Dua
Bu videoda Pir Ahmet Karabulut, Dersim Aleviliği (Raa Haqi) inanç dünyasının iki merkezi figürü olan Kureyş ve Duzgı (Düzgün Baba) üzerine Kırmancki (Zazaki) deyişler ve...
Xızır (Hızır), Xızır Orucu – Xızır Lokması – Xızır Kurbanı – Ab-ı Hayat
Bu videoda Pir Hüseyin Bildik, Alevi inancının en merkezi figürlerinden biri olan “Xızır”ı kapsamlı biçimde ele alıyor. “Xızır Orucu”, “Xızır Lokması”, “Xızır Kurbanı”, “Xızır Adağı”...
Düşkünlük Makamı
Bu videoda, Alevi yolundaki “düşkünlük” kurumu üzerinde durulmaktadır. Düşkünlük yalnızca bir ceza değil, topluluğun ortak ahlaki zemininin korunmasına yönelik bir denetim mekanizmasıdır. Video, bu geleneğin...
Alevilikte Cem & Cemevleri
Bu videoda Pir Veli Uğur, Alevi inancının en merkezi ibadeti olan cem ritüelini tarihsel ve güncel boyutlarıyla eleştirel bir bakışla değerlendirmektedir. Cem, Aleviliğin hem bireysel...
Alevilik Nedir? – Aleviler ve İslam – İkrar – Hakikat – Devriye
Bu videoda Pir Rıza Yağmur, “Alevilik nedir?” sorusu etrafında şekillenen kapsamlı bir anlatı sunmakta; ikrar verme ritüelini deyişler eşliğinde açıklayarak Alevi inancının derin felsefi, teolojik...
Düşkünlük & Düşkün Ocağı
Bu video, Alevi inanç yolunda etik dışına çıkanların karşılaştığı en ağır toplumsal yaptırım olan “düşkünlük” kavramını ve bu makamı yürüten “Düşkün Ocağı”nın işlevini ele almaktadır....
Riza Sehri
Bu videoda Seyyid Seyfeddin (Pîrî Sevdîn) Ocağı mensubu pir Ali Doğan, Alevi düşün dünyasının en temel kavramsal çerçevelerinden biri olan "Rıza Şehri"ni anlatmaktadır. Bu anlatı,...
Canların Cinsiyeti
Bu ilgi çekici videoda Ana Narin Gülçiçeği, “İkrar”, “Musahiplik” ve özellikle “Canların Cinsiyeti” meselesi etrafında şekillenen güncel tartışmaları ele alıyor. Genç kuşaklar arasında giderek daha...
Hak – Hakikat – Dört Kapı Kırk Makam – Sır – En el Hak
Bu videoda Pir Hasan Erkişi, Alevi kozmolojisinin ve inanç sisteminin merkezinde yer alan “Hak” ve “Hakikat” kavramlarını açıklamakta, bu kavramlar etrafında şekillenen “Sır”, “Dört Kapı...
Abdal Musa – Abdal Musa Cemi – Görgü Cemi – İkrar – Kurban
Bu videoda Pir Celal Fırat, Abdal Musa’nın Alevi inanç sistemindeki merkezi konumunu ve onun adına düzenlenen cem ritüellerinin taşıdığı anlamı detaylı biçimde açıklamaktadır. Abdal Musa...
Cemal Abdal Ocağı (Dersim) & Elif Ana ve bir anı
Bu videoda Pir Hüseyin Elmas, Dersim’e bağlı Cemal Abdal Ocağı çevresinde şekillenen inanç pratiklerini ve ritüel repertuarını daha derinlemesine ele almaktadır. Ocak geleneğinin iç yapısını,...
14ler – 17ler – Musahip (Misayib) – Nefs
Bu videoda Pir Mahmut Ütebay, Alevi kozmolojisinin temel kavramları arasında yer alan 14’ler ve 17’ler anlayışı üzerine konuşmaktadır. Ayrıca misayib (misak, ezelî sözleşme) inancı ve...
Bağlama
Bu bölümde Pir Erkan Çanakçı, Alevi inanç ve müzik geleneğinde merkezi bir yer tutan çalgılar üzerine konuşmaktadır. Özellikle bağlama/tembur, kopuz, kıl kopuz, yaylı ve telli...
DUYURULAR
Alevi Ansiklopedisi Almanca Yayında!
Alevi Ansiklopedisi, Türkçe ve İngilizce dillerinin ardından Almanca yayınını da hayata geçirmiştir. Bu adımla birlikte, Alevi Ansiklopedisi web sitesinin ana menüsünde yer alan içerikler ve...
Bilimsel Dayanışma ve Ortaklaşa Üretimle 2026’ya: Alevi Ansiklopedisi’nden Yeni Yıl Mesajı
2025 yılı, Alevi Ansiklopedisi açısından yalnızca bir yayın yılı değil; aynı zamanda uzun soluklu, kolektif ve uluslararası bir bilgi projesinin kurumsallaştığı tarihsel bir eşik olmuştur.
Alevi Ansiklopedisi – Avusturya Bilimler Akademisi (ÖAW) İşbirliği
Alevi Ansiklopedisi ile Avusturya Bilimler Akademisi’ne (ÖAW) bağlı Vanishing Languages and Cultural Heritage (VLACH – Kaybolan Diller ve Kültürel Miras) Komisyonu, kültürel mirasın korunmasına yönelik...
II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu: Bilimsel Dayanışma ve Uluslararası Network “Alevi Çalışmalarında Yeni Bir Eşik: Kolektif Bellek, Ortaklaşa Üretim ve Dijital Yayıncılık”
II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu (10–12 Ekim 2025, Dortmund), Alevi Çalışmaları alanındaki uluslararası ağ ve bilimsel dayanışmayı kurumsallaştırarak ansiklopediyi profesyonel bir Uluslararası Yayın Kurulu ve Bilimsel...
Yazarlara Çağrı: Alevi Ansiklopedisi III. Grup Madde Girişleri (Son Teslim 15 Aralık 2025)
Değerli araştırmacılar, sizleri, Aleviliğin tüm çeşitliliğini belgelemeyi ve paylaşmayı amaçlayan çok dilli, açık erişimli dijital bir platform olan Alevi Ansiklopedisi’ne III. grup maddeler için katkıda...
II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu — Dortmund, 10–12 Ekim 2025
Alevi Ansiklopedisi projesinin ikinci uluslararası sempozyumu, 10–12 Ekim 2025 tarihleri arasında Dortmund’daki DAKME Alevitisches Kulturzentrum e.V. ev sahipliğinde gerçekleştiriliyor.
Gönüllü Ol
Alevi Ansiklopedisi’nin gönüllüsü olabilir, bilgi, beceri ve deneyimlerinizi bu değerli çalışmaya sunabilirsiniz. Formu doldurarak hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bağış Yap
Alevi Ansiklopedisi’ne nasıl bağış yapabileceğini öğren! Alevi Ansiklopedisi’ne yapılan maddi yardımlar, Rıza Şehri Akademisi onayı ile Alevi Ansiklopedisi’nin genel giderleri için kullanılacaktır.
Alevi Bilgi Ağı
Alevi Ansiklopedisi, kolektif emeğin gücüyle büyüyor! Bizi destekleyen kurum ve platformları keşfedin ve bu kültürel mirasın yaşatılmasına katkı sağlayın.
