Bu videoda Pir Haydar Boğa, Alevilikte son derece merkezi bir yere sahip olan “Sır” kavramını kapsamlı biçimde ele almakta ve bu kavram üzerinden Alevi inanç dünyasının etik, kozmolojik ve felsefi temellerini açıklamaktadır. Pir, Alevilikte cennet–cehennem anlayışının bulunmadığını; Alevilerin “devriye”ler içinde hakikate ulaşma yolunda ilerlediğini vurgulayarak, inanç pratiğinin bu döngüsel anlayış çerçevesinde nasıl kurulduğunu ayrıntılandırmaktadır.
Anlatıda “Sır”, yalnızca gizli ya da saklı bir bilgi alanı olarak değil; Alevi etiğinin, inanç dinamiklerinin, kozmolojisinin ve kolektif belleğinin taşıyıcısı olan temel bir kavram olarak ele alınmaktadır. Pir Haydar Boğa, Alevi toplumsal bilgisinin kuşaklar arası aktarımını, inançla gündelik hayat arasındaki ilişkiyi ve Alevi anlam dünyasının sürekliliğini “Sır” kavramı çerçevesinde açıklamaktadır.
Videonun önemli başlıklarından biri “Dört Kapı Kırk Makam” öğretisidir. Pir, bu öğretinin Alevi yolunda insanın ahlaki, düşünsel ve toplumsal olgunlaşma sürecini nasıl yapılandırdığını ayrıntılarıyla ele almaktadır. Bu bağlamda 3’ler, 5’ler, 7’ler, 12’ler, 14’ler ve 17’ler gibi sayı sembollerine değinilmekte; bu sembollerin Alevi kozmolojisi ve inanç sistemi içindeki anlam katmanları açıklanmaktadır.
Pir Haydar Boğa ayrıca “çar anasır” olarak ifade edilen ateş, hava, su ve toprak unsurlarını da bu öğretisel çerçeve içinde değerlendirmektedir. Bu dört unsurun, Alevi kozmolojisinde varoluşu, dengeyi ve dönüşümü simgeleyen temel yapı taşları olduğu; insanın doğayla ve Hakikatle kurduğu ilişkinin bu unsurlar üzerinden kavranabileceği vurgulanmaktadır.
Bu yönüyle video, Aleviliğin felsefesini, kozmolojik yapısını ve temel inanç taşlarını “Sır” kavramı etrafında bütünlüklü biçimde ele almakta; Alevi yolunun dünyaya bakışını, hakikat anlayışını ve etik duruşunu derinlikli bir anlatıyla görünür kılmaktadır. Son derece önemli sözlü tarih ve etnografik veriler sunan bu kayıt, Alevi inanç düşüncesini anlamak açısından güçlü bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
