Alevi Ansiklopedisi, 5–7 Haziran 2026 tarihlerinde Çorum’da düzenlenen I. Uluslararası Alevîlik Çalışmaları Kongresine katıldı. Türkiye’de Alevilik çalışmaları alanında düzenlenen bu geniş kapsamlı akademik buluşma, Alevi Ansiklopedisi açısından önemli bir eşik oldu. Kongre, Ansiklopedi’nin Türkiye’de katıldığı ilk büyük uluslararası akademik etkinlik olarak kayda geçti.
Kongrenin ilk gününde, 5 Haziran 2026 Cuma günü saat 13.00–14.15 arasında Salon 1’de düzenlenen ilk oturum, Alevilik çalışmalarında kolektif bilgi üretimi, arşivleme ve dijitalleşme başlıklarına ayrıldı. Doç. Dr. Cemal Salman’ın başkanlığını yaptığı oturumda Dr. Hayal Hanoğlu, “Alevi Çalışmalarında Kolektif Bilgi Üretimi: Alevi Ansiklopedisi” başlıklı sunumuyla Alevi Ansiklopedisi’ni tanıttı. Sunumda Ansiklopedi’nin kuruluş süreci, yayın ilkeleri, editoryal yapısı, bilimsel danışma ağı ve ilk faaliyet yılında öne çıkan çalışmalar ele alındı. Sunum, katılımcılardan büyük ilgi gördü.
Aynı oturumda, Alevilik bilgisinin arşivlenmesi ve dijital ortama aktarılması açısından önemli başka projeler de tartışıldı. Prof. Dr. Markus Dressler ve Dr. Hayal Hanoğlu, “Alevi Arşivi: Anadolu’daki Alevi Topluluklarının Etno-Tarihi, 16.–20. Yüzyıllar” başlıklı sunum yaptı. Doç. Dr. Nail Elhan, “Alevi Dergiler Projesi: Süreli Yayınlar, Hafıza ve Modern Alevi Kimliğinin İnşası” başlıklı çalışmayı sundu. Prof. Dr. Tuncay Bülbül ise “Sırlanmış Sözden Açık Veriye: Alevilik-Bektaşilik Çalışmalarında Yeni Bir Paradigma Olarak Abdal Dijital Ekosistemi” başlıklı sunumuyla dijital arşiv, açık veri ve yeni araştırma imkânları üzerine değerlendirmelerde bulundu.
Bu yönüyle ilk oturum, Alevilik bilgisinin derlenmesi, korunması, sınıflandırılması, dijitalleştirilmesi ve kamusal dolaşıma açılması üzerine güçlü bir akademik çerçeve sundu. Oturumda ele alınan konular, Alevi Ansiklopedisi’nin temel yaklaşımıyla da doğrudan örtüştü. Alevilik bilgisinin matbu yayınlardan dijital arşivlere uzanan dönüşümü, yalnızca teknik bir aktarım süreci olarak değil; bilginin kimler tarafından üretildiği, nasıl sınıflandırıldığı, hangi kamusal alanlarda dolaşıma sokulduğu ve hangi akademik ölçütlerle erişilebilir kılındığı soruları etrafında tartışıldı.
Dr. Hayal Hanoğlu’nun sunumunda Alevi Ansiklopedisi’nin yalnızca çevrimiçi bir yayın platformu olmadığı vurgulandı. Ansiklopedi’nin, Alevilik bilgisini akademik, kolektif, açık erişimli ve çok dilli biçimde üretmeyi hedefleyen bağımsız bir bilgi kurumu olduğu belirtildi. Projenin ilk yılında yayımlanan maddeler, sempozyum ve atölye faaliyetleri, video kayıtları, sözlü tarih çalışmaları, dijital arşiv hedefleri, uluslararası bilimsel danışma kurulu ve ISIL kodu ile kazandığı kurumsal kimlik sunumun öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Kongre programı, Alevilik çalışmalarının bugün ulaştığı disiplinlerarası genişliği de açık biçimde gösterdi. Laiklik, sekülerleşme, Alevi kimliği, Ocak sistemi, ritüeller, edebiyat, sinema, hafıza siyaseti, dijital platformlar, Alevi yayıncılığı, diaspora, hukuk, eğitim, kutsal mekânlar, ekoloji ve toplumsal dönüşüm gibi çok sayıda başlık iki gün boyunca farklı oturumlarda tartışıldı. Bu çeşitlilik, Alevilik çalışmalarının artık tarih, antropoloji, sosyoloji, hukuk, ilahiyat, edebiyat, medya çalışmaları, dijital beşerî bilimler ve hafıza çalışmalarıyla kesişen uluslararası ve disiplinlerarası bir akademik alan hâline geldiğini ortaya koydu.
Kongrenin Alevi Ansiklopedisi açısından dikkat çekici yönlerinden biri de, programda yer alan çok sayıda araştırmacının Ansiklopedi’nin editoryal kurulu, bilimsel danışma kurulu veya yazar çevresiyle ilişkili olmasıydı. İki günlük kongre boyunca yapılan birçok sunumda Alevi Ansiklopedisi çevresinden akademisyenler yer aldı. Bu güçlü temsil, Ansiklopedi’nin kısa sürede Alevilik çalışmaları alanında oluşturduğu akademik ağın, kolektif üretim kapasitesinin ve kurumsal görünürlüğünün somut bir göstergesi oldu.
Alevi Ansiklopedisi’nin Çorum’daki bu kongreye katılımı, projenin ilk faaliyet yılı içinde önemli bir akademik görünürlük kazandığını gösterdi. Ansiklopedi, bundan sonraki çalışmalarında da Alevilik bilgisinin akademik ölçütlerle, çoğulcu bir yaklaşımla ve açık erişim ilkesiyle üretilmesine katkı sunmayı; Alevilik çalışmalarındaki yeni araştırmaları, dijital arşiv girişimlerini ve uluslararası akademik işbirliklerini desteklemeyi sürdürecek.
