Bu videoda Pir Cemal Cenan, Ağuçan Ocağı’na mensup bir Ocak üyesi ve aktif bir pir olarak, yüzlerce yıldır Ocak içinde sözlü kültür yoluyla aktarılagelen anlatılardan hareketle, Dersim Aleviliğinde (Raa Haqi) Ocak hafızasının nasıl kurulduğunu ve kuşaktan kuşağa nasıl taşındığını içeriden bir perspektifle aktarmaktadır. Anlatı, yazılı kaynaklara dayalı tarih anlatılarının ötesine geçerek, kolektif belleğin Ocak dünyasında nasıl canlı tutulduğunu görünür kılmaktadır.
Pir Cemal Cenan, Ağuçan Ocağı’na dair anlatıları Celali isyanlarıyla şekillenen 16. ve 17. yüzyıl Anadolu’suna kadar uzanan tarihsel bir süreklilik içinde ele almakta; Ocak hafızasının yalnızca belirli olayları değil, aynı zamanda bir “akıl, duygu ve değer dünyasını” nasıl muhafaza ettiğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede anlatılanlar, Alevi kültürünün Ocaklar bünyesinde sözlü kültür aracılığıyla nasıl korunduğunu ve yeniden üretildiğini gösteren son derece zengin bir bilgi alanı açmaktadır.
Videoda ayrıca Ağuçan Ocağı içindeki pirlik kolları, bu kolların tarihsel olarak yaşadıkları köyler, talip topluluklarının coğrafi dağılımı ve Ocak içindeki aktif pirlik yapan aileler arasındaki ilişkiler ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Özellikle 1960’lı yıllardan itibaren Türkiye içindeki büyük kentlere ve Batı Avrupa’ya, başta Almanya olmak üzere, gerçekleşen göçlerle birlikte hem Ağuçan Ocağı mensuplarının hem de talip topluluklarının nasıl dağıldığı; bu göçlerin ekonomik, siyasal ve toplumsal nedenleriyle birlikte açıklanmaktadır. Buna rağmen Ocak belleğinin nasıl sürdürüldüğü somut örnekler üzerinden aktarılmaktadır.
Pir Cemal Cenan’ın anlatımında öne çıkan önemli başlıklardan biri, Ağuçan Ocağı’na mensup pirlik yapan ailelerin ve taliplerin her yıl yaz aylarında Dersim’deki esas köylerinde bir araya gelmeleridir. Bu buluşmalar, yalnızca bir ziyaret ya da sosyal temas değil; Ocak içi kolektif hafızanın, rızalığa dayalı ilişkilerin ve inanç pratiğinin yeniden üretildiği, adeta bir “Ocak içi hafıza ve buluşma ritüeli” niteliği taşımaktadır.
Pir Cemal Cenan’ın anlatımı, Alâeddin Keykubad dönemine ve 12.–13. yüzyıllara kadar uzanan tarihsel referanslarla, Ocak hafızasının sözlü kültür sayesinde yüzyıllar boyunca geriye doğru izlenebilen, canlı ve süreklilik arz eden bir kolektif bilinç olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle video, Dersim Aleviliğinde Ocakların yalnızca soy ve hizmet kurumları değil, aynı zamanda tarihsel hafızayı, etik değerleri ve inanç bilgisini taşıyan temel bellek mekânları olduğunu bütünlüklü biçimde ortaya koymaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin ‘Yol Önderlerinin Dilinden’ bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
