Bu videoda Pir Ecevit Emre, Alevilikte “ölüm” fenomeninin nasıl anlaşıldığını ve Alevi kozmolojisi içindeki yerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Pir, Alevi inanç dünyasında varoluşun dört unsurdan (hava, ateş, su, toprak), yedi âlemden ve üç atadan geldiğini belirterek, bu kavramların Alevi kozmolojisinde öne çıkan temel referanslar olduğunu açıklamaktadır.
Anlatıda “ikrar”, “yol” ve “musahiplik” gibi Alevi teolojisinde merkezi role sahip kavramlar, ölüm olgusuyla ilişkileri bağlamında ele alınmaktadır. Pir Ecevit Emre, musahiplik ritüellerini, Alevi yoluna girişte ve Alevi toplumuna dahil olmada temel bir eşik olarak tanımlamakta; bu ritüellerde karşılaşılan “ölmeden önce ölmek” anlayışını sembolik ve öğretisel boyutlarıyla açıklamaktadır.
Videonun önemli kavramsal duraklarından biri “Kalu Bela” anlatısıdır. Pir, bu kavramı kâinatın başlangıcına, varoluşun ilk hâline ve insanın bu akış içindeki konumuna referansla açımlamaktadır. Bu çerçevede “don değiştirme”, “makam değiştirme” ve “şekil değiştirme” gibi kavramlar üzerinden devriye anlayışı açıklanmakta; Alevilikte mutlak bir ölüm algısının bulunmadığı, aksine varlığın formlar değiştirerek süreklilik içinde aktığı bir “devri daim” düşüncesinin esas olduğu vurgulanmaktadır.
Pir Ecevit Emre’ye göre insanın varlığı da bu devri daim akışı içinde anlam kazanmaktadır. Bu nedenle Alevilikte asıl olan, insan hayatı denilen bu evrede Hakikate (Hakk’a) ulaşmaya çalışmak, iyi–doğru–güzelden yana olmak, toplumsal barış ve rızalık temelinde uzlaşıyı gözetmektir. Pir, “Sırr-ı Hakikat Kapısı”nı, bu dünyadaki varlık süresi tamamlandığında başka bir varoluş formuna geçişi simgeleyen eşik olarak tanımlamaktadır.
Videoda, Pir Ecevit Emre Daimî’den deyişler eşliğinde bu felsefeyi derinleştirmekte; Hallâcı Mansur ve Nesîmî gibi Alevi yol ulularının yaşamlarından örneklerle, Alevilikte sır, hakikat ve gerçeklik kavramlarını açıklamaktadır. Bu anlatı, Alevi kozmolojisinin ölüm, varoluş ve hakikat anlayışını bütünlüklü bir çerçevede görünür kılmaktadır.
Bu yönüyle video, Alevilikte ölüm olgusunu yokluk ya da sonlanma olarak değil; dönüşüm, süreklilik ve hakikat arayışıyla örülü bir varoluş anlayışı içinde ele almakta ve son derece önemli felsefi, teolojik ve etnografik veriler sunmaktadır.
Bu kayıt, Alevi Ansiklopedisi’nin sözlü tarih ve görsel arşiv çalışmaları kapsamında, 6–7 Aralık 2025 tarihlerinde Almanya’nın Köln kentindeki CAN TV stüdyolarında, Alevi Ansiklopedisi’nin “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümü çalışmaları kapsamında çekilmiştir.
